Antieke stad Stratonikeia

Antieke stad

De “stad van de gladiatoren”: een uitgestrekte antieke stad, verweven met het dorp Eskihisar, laag op laag van hellenistisch marmer tot Ottomaans badhuis.

Zo’n zeven kilometer ten westen van Yatağan, bij Eskihisar, loopt u een dorp binnen dat in een antieke stad is gebouwd — of een antieke stad die over een dorp is uitgestrooid. In Stratonikeia staan hellenistisch marmer, een Romeinse straat, een Ottomaans badhuis en een lemen dorpswoning naast elkaar; weinig plekken in Anatolië brengen zoveel lagen geschiedenis in één blik samen.

De stad werd in de 3e eeuw v.Chr. gesticht door de Seleucidische koning Antiochus I, vernoemd naar zijn vrouw Stratonike, boven op een oudere Karische nederzetting (Idrias). Strabo schreef dat zij van zeer fraaie gebouwen was voorzien, en wat er nog staat geeft hem gelijk: het bouleuterion, met op de buitenmuur het beroemde prijzenedict van Diocletianus; een theater voor zo’n tienduizend toeschouwers; een zuilenstraat en de monumentale noordelijke stadspoort; badhuizen, een agora — en het grootste bekende gymnasium van de klassieke wereld, ongeveer 105 bij 267 meter. De bijnaam “stad van de gladiatoren” dankt zij aan de gladiatorenschool die hier stond en aan de inscripties waarop haar vechters zijn afgebeeld.

Haar moderne geschiedenis is niet minder aangrijpend. Een aardbeving halverwege de jaren vijftig maakte de meeste huizen, de markt, de moskee en het badhuis van Eskihisar onbruikbaar; in 1957 werd het dorp zo’n twee kilometer verderop herbouwd. Vervolgens ontruimde het bruinkoolbekken dat de energiecentrale van Yatağan voedt ook de rest — mede daaraan dankt u de stilte waarin u vandaag rondloopt. De opgravingen begonnen in 1977 onder prof. Yusuf Boysal en staan sinds 2008 onder leiding van prof. Bilal Söğüt van de Pamukkale Universiteit, die bouwwerken als de stadspoort weer overeind heeft gezet. Stratonikeia staat sinds 2015 op de voorlopige lijst (kandidaat) van het UNESCO-werelderfgoed: officieel kandidaat, dus nog niet ingeschreven. Vanuit Bodrum rijdt u er via Milas naartoe; het laat zich goed combineren met Beçin of Euromos op dezelfde dag.